Балалардағы қарыншааралық қалқан ақауы (ҚҚА): ота және қалпына келу процесі Қарыншааралық қалқан ақауы (ҚҚА) – жүректің оң және сол қарыншаларының арасындағы қабырғада туа біткен тесіктің болуы. Осы тесікке байланысты оттегіге бай қанның бір бөлігі сол қарыншадан оң қарыншаға өтіп, өкпеге қалыптыдан көп қан жіберілуіне себеп болуы мүмкін. Әрбір ҚҚА ота жасауды қажет етпейді. Алайда үлкен тесіктер жүректің көбірек жұмыс істеуіне, өкпе қан айналымындағы қысымның жоғарылауына және балалардың өсуінен қалуына әкелуі мүмкін. Балалардағы ҚҚА белгілері қандай? Шағын ҚҚА әдетте белгі бермейді. Үлкен тесіктерде әсіресе нәрестелік кезеңде мына белгілер байқалуы мүмкін: - Жылдам тыныс алу және тыныс алудың қиындауы - Тамақтану кезінде тез шаршау және терлеу - Салмақтың жеткіліксіз қосылуы - Тыныс жолдары инфекцияларының жиі болуы - Тез шаршау және әлсіздік - Жүректі тексергенде шудың естілуі ҚҚА диагнозы қалай қойылады? ҚҚА диагнозын қоюдағы негізгі әдіс – эхокардиография (жүректің ультрадыбыстық зерттеуі). Бұл әдіс арқылы жүректегі тесіктің мөлшері, орналасқан жері, қан ағысының бағыты және жүрекке әсері бағаланады. Қажет болғанда электрокардиография (ЭКГ), өкпенің рентген суреті және қосымша зерттеулер жүргізілуі мүмкін. ҚҚА қашан ота жасауды қажет етеді? Шағын ҚҚА, әсіресе өмірдің алғашқы жылдарында өздігінен жабылуы мүмкін. Жүрекке айтарлықтай жүктеме түсірмейтін тесіктерді тұрақты тексерулермен бақылауға болады. Алайда мына жағдайларда хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін: - Жүрек жеткіліксіздігі белгілерінің дамуы - Тамақтанудағы қиындық және салмақ қоса алмау - Өкпеге шамадан тыс қан ағуы - Жүректің сол камераларының айқын үлкеюі - Өкпе тамырларындағы қысымның жоғарылау қаупі - Жүрек қақпақшаларының зақымдануы Үлкен әрі ауыр белгілерге себеп болатын ҚҚА кезінде өкпе тамырларының тұрақты зақымдалуының алдын алу мақсатында ота нәрестелік кезеңде жоспарлануы мүмкін. Балаларда ҚҚА отасы қалай жасалады? ҚҚА отасы әдетте жалпы наркоз астында жасалатын ашық жүрек хирургиясы болып табылады. Ота кезінде жүрек-өкпе аппаратының көмегімен жүректегі тесікке жетіледі. Ақаудың мөлшері мен орналасқан жеріне қарай тесік тікелей тігіспен немесе арнайы жамау арқылы жабылады. Мақсат – қарыншалар арасындағы қалыпты емес қан өтуін тоқтату және жүректің қалыпты қан айналымы тәртібін қолдау. ҚҚА-ның кейбір таңдалған түрлерінде катетермен жабу да қарастырылуы мүмкін. Алайда бұл әдіс әрбір бала үшін жарамды емес. ҚҚА отасынан кейінгі қалпына келу процесі Алғашқы 24–48 сағат: реанимациядағы бақылау Отадан кейін бала әдетте балалар жүрек хирургиясының реанимация бөлімінде бақылауда болады. Жүрек ырғағы, тыныс алу, қан қысымы және қан айналымы мұқият бақыланады. Реанимацияда болу ұзақтығы баланың жағдайына қарай өзгереді. Алғашқы күндер: ауруханада қалпына келу Баланың жалпы жағдайы жақсарған сайын тамақтану мен қозғалыс біртіндеп арттырылады. Ауруды бақылау, жараға күтім жасау және жүрек қызметін бағалау маңызды. Асқыну дамымаған балалар көбіне бірнеше күннен шамамен бір аптаға дейінгі мерзімде үйге шығарылуы мүмкін. Алайда ауруханада болу ұзақтығы адамға қарай өзгереді. Алғашқы 4–6 апта: үйде қалпына келу Үйде демалу, теңгерімді тамақтану және ота жасалған аймақты қорғау маңызды. Төс сүйегінің бітуі үшін дәрігер ұсынған мерзім бойына күш түсіретін әрекеттерден аулақ болу керек. Кейінгі айлар: қалыпты өмірге оралу Сәтті отадан кейін балалардың басым бөлігі күнделікті әрекеттеріне және жасына сай дене қозғалыстарына біртіндеп оралуы мүмкін. Қалпына келу процесі баланың жасына, отаға дейінгі денсаулық жағдайына және хирургиялық араласудың көлеміне байланысты. Отадан кейін нелерге назар аудару керек? - Балалар кардиологиясы бойынша тұрақты тексерулерді қалдыруға болмайды. - Ота жарасын таза ұстап, инфекция белгілерін бақылау керек. - Дәрігер тағайындаған дәрілерді ұсынылғандай қолдану керек. - Тамақтану мен салмақ өсімін бақылау керек. - Дене белсенділігіне оралу үшін дәрігердің рұқсатын алу керек. Жоғары қызба, ота жасалған жердің айқын қызаруы немесе ірің ағуы, күшейіп бара жатқан ентігу не айқын әлсіздік болған жағдайда денсаулық сақтау мекемесіне жүгіну керек. ҚҚА отасының табыс деңгейі және ұзақ мерзімді нәтижелері ҚҚА жабу операциялары балалар жүрек хирургиясында кеңінен жасалады және әсіресе оқшауланған, асқынбаған жағдайларда табыс деңгейі жоғары. Сәтті емнен кейін көптеген балалар қалыпты өсуі мен дамуын жалғастыра алады. Алайда ота нәтижесі ҚҚА-ның мөлшеріне, орналасқан жеріне, қосарлас жүрек ауруларына және баланың отаға дейінгі жағдайына қарай өзгереді. Ерте араласу неге маңызды? Емдеуді қажет ететін үлкен ҚҚА-ның ұзақ уақыт ашық қалуы жүрек жеткіліксіздігі және өкпе тамырларының тұрақты зақымдануы сияқты ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін. Уақытылы жасалған хирургиялық араласу бұл қауіптерді азайтуға, баланың өмір сапасы мен ұзақ мерзімді жүрек денсаулығын қорғауға көмектеседі. Қорытынды Жүректегі тесік баланың болашағын айқындауы тиіс емес. Балалардағы ҚҚА – ерте диагностика, емдеуді дұрыс жоспарлау және қажет болғанда сәтті хирургиялық араласу арқылы тиімді басқарылатын туа біткен жүрек ауруларының бірі. Тиісті уақытта жасалған ота мен тұрақты бақылау балалардың сау өсуіне және белсенді өмір сүруіне көмектесуі мүмкін. Есіңізде болсын: әрбір ҚҚА ота жасауды қажет етпейді. Араласу туралы шешімді және ота уақытын балалар кардиологиясы мен балалар жүрек хирургиясы мамандары баланың жеке жағдайына қарай анықтауы тиіс.