Балалардағы жүрек аурулары ана құрсағында қалай анықталады? Туа біткен жүрек аурулары — нәрестенің жүрегі ана құрсағында дамып жатқан кезде пайда болатын құрылымдық немесе функционалдық бұзылыстар. Олар жүрек қуыстарына, қақпақшаларына, ірі қан тамырларына немесе қан айналымына әсер етуі мүмкін. Бүгінде заманауи УДЗ технологияларының арқасында көптеген туа біткен жүрек ауруларын нәресте әлі дүниеге келмей тұрып анықтауға болады. Ана құрсағында ерте диагноз қою босанғаннан кейін қажет болатын араласуларды алдын ала жоспарлауға мүмкіндік беріп, нәрестенің өмір сүру мүмкіндігін арттыруы мүмкін. Ана құрсағында жүрек аурулары қалай байқалады? Жүктілікті бақылау кезінде жасалатын УДЗ тексерулерінде нәрестенің жүрек құрылымы мен ырғағы бағаланады. Жүректе құрылымдық айырмашылық, ырғақ бұзылысы немесе қан ағымында ауытқу бар деген күдік болса, толығырақ тексеру жүргізілуі мүмкін. Осы мақсатта қолданылатын ең маңызды әдіс — ұрықтың эхокардиографиясы. Ұрықтың эхокардиографиясы дегеніміз не? Ұрықтың эхокардиографиясы — нәрестенің жүрегін ана құрсағында егжей-тегжейлі тексеруге мүмкіндік беретін арнайы УДЗ әдісі. Бұл тексерудің арқасында: - Жүректің төрт қуысының құрылымы - Жүрек қақпақшаларының дамуы - Қолқа және өкпе артериясы сияқты ірі қан тамырлары - Жүрек ішіндегі қан ағымының бағыты - Жүрек ырғағы және соғу тәртібі - Жүректің жиырылу функциялары бағалануы мүмкін. Ұрықтың эхокардиографиясы сәулеленуді қамтымайды және жалпы алғанда ана мен нәресте үшін қауіпсіз деп саналады. Ана құрсағындағы жүрек тексеруі жүктіліктің нешінші аптасында жасалады? Нәрестенің жүрегі жүктіліктің алғашқы кезеңдерінен бастап дами бастайды. Жүрек құрылымын жан-жақты бағалау үшін ең жиі таңдалатын кезең — жүктіліктің 18–22-апталары. Алайда жоғары қауіпті жүктілікте немесе ерте кезеңде күдікті белгілер анықталғанда ұрықтың эхокардиографиясы ертерек те жасалуы мүмкін. Ерте жасалған тексерулерден кейін жүректің дамуын бағалау мақсатында келесі апталарда қайта тексеру қажет болуы мүмкін. Қандай жағдайларда ұрықтың эхокардиографиясы ұсынылады? Әр жүктілікте жоспарлы УДЗ арқылы жүрек скринингін жүргізу маңызды. Ал ұрықтың эхокардиографиясы әсіресе белгілі бір қауіп факторлары немесе күдікті белгілер болған кезде ұсынылуы мүмкін. Олардың қатарына: - Отбасында туа біткен жүрек ауруының болуы - Алдыңғы балада жүрек ақауының болуы - Жүктілік кезіндегі УДЗ-да жүрек құрылымында күдікті белгінің байқалуы - Нәрестеде жүрек ырғағы бұзылысының анықталуы - Кейбір генетикалық немесе хромосомалық ауытқуларға күдік болуы - Болашақ анада жүктілікке дейін де қант диабетінің болуы - Нәрестенің жүрегіне әсер етуі мүмкін кейбір дәрілердің немесе инфекциялардың әсеріне ұшырау жатуы мүмкін. Ана құрсағында қандай жүрек ауруларын анықтауға болады? Ұрықтың эхокардиографиясының көмегімен көптеген маңызды туа біткен жүрек ауруларын анықтауға болады. 1. Қарыншааралық қалқа ақауы (VSD) Жүректің екі төменгі қуысы арасындағы қабырғада тесіктің болуы. Әсіресе ірі ақаулар жүктілік кезінде көрінуі мүмкін. Ал кішкентай тесіктер байқалмай қалуы мүмкін. 2. Атриовентрикулярлық қалқа ақауы (AVSD) Жүректің ортаңғы бөлігіндегі қабырғалар мен қақпақшаларға әсер ететін туа біткен ақау. 3. Фалло тетрадасы Жүрек құрылымында төрт негізгі ауытқу бірге кездесетін ауыр туа біткен жүрек ауруы. 4. Ірі артериялардың транспозициясы (TGA) Қолқа мен өкпе артериясының қалыпты шығу орындарының ауысып кетуі. Босанғаннан кейін ерте араласуды қажет етуі мүмкін. 5. Сол жақ жүрек гипоплазиясы синдромы Жүректің сол жағындағы құрылымдардың жеткілікті дамымауынан туындайтын ауыр ақау. 6. Ортақ артериялық бағана (Truncus arteriosus) Жүректен екі бөлек ірі қан тамырының орнына бір ғана ортақ қан тамырының шығуы. 7. Қолқа коарктациясы Қолқаның белгілі бір бөлігінде тарылудың болуы. Кейбір жағдайларда босануға дейін күдік туса да, нақты диагноз босанғаннан кейін ғана қойылуы мүмкін. 8. Жүрек ырғағының бұзылыстары Нәресте жүрегінің соғуы қалыптыдан жиі, сирек немесе ретсіз болуы. Жүрек ауруы анықталса не істеледі? Ана құрсағында жүрек ақауының анықталуы әрқашан шұғыл ота қажет дегенді білдірмейді. Алдымен аурудың түрі, ауырлық дәрежесі және нәрестенің жалпы денсаулық жағдайы бағаланады. Содан кейін жүктілік кезіндегі бақылау және босанғаннан кейінгі ем жоспары құрылады. Бұл үдерісте акушерлік және гинекология, перинатология, балалар кардиологиясы және қажет болған жағдайда балалар жүрек хирургиясы мамандары бірлесіп жұмыс істеуі мүмкін. Ана құрсағында жүрек ауруларын емдеуге бола ма? Ұрықтың жүрек ырғағының кейбір бұзылыстарында анаға берілетін дәрілер арқылы нәрестенің жүрек ырғағын бақылауға алуға болады. Іріктеліп алынған және өте ерекше кейбір ауыр жүрек ақауларында тәжірибелі орталықтарда ана құрсағында интервенциялық ем нұсқалары қарастырылуы мүмкін. Алайда туа біткен жүрек ауруларының көпшілігінде құрылымдық түзету, қажет болса, босанғаннан кейін жүргізіледі. Ерте диагноз босану жоспарына қалай әсер етеді? Ауыр жүрек ауруы анықталған кезде нәресте дүниеге келетін аурухананы таңдау үлкен маңызға ие. Кейбір нәрестелерге туылғаннан кейін бірден арнайы дәрілік ем, реанимациялық қолдау, катетер арқылы араласу немесе жүрекке ота қажет болуы мүмкін. Сондықтан босануды жаңа туған нәрестелер реанимациясы, балалар кардиологиясы және балалар жүрек хирургиясы қызметтері қолжетімді қолайлы орталықта жоспарлау қажет болуы мүмкін. Ерте диагноз босанғаннан кейінгі шешуші сағаттарға дайын болуға мүмкіндік береді. Ұрықтың эхокардиографиясы барлық жүрек ауруларын көрсете ме? Жоқ. Ұрықтың эхокардиографиясы озық диагностикалық әдіс болғанымен, барлық жүрек ауруларын нақты анықтай алмайды. Әсіресе жүректегі өте кішкентай тесіктер, кейбір жеңіл қақпақша ақаулары және босанғаннан кейін ғана білінетін қан тамырларының тарылуы жүктілік кезінде байқалмауы мүмкін. Сондықтан босануға дейін жүректің қалыпты көрінуі барлық туа біткен жүрек ауруларын толық жоққа шығармайды. Ерте диагноздың артықшылықтары қандай? Ана құрсағында жүрек ауруларын ерте анықтау көп жағынан маңызды: - Жүктілік бойы тиісті маманның бақылауында болу - Босануды дұрыс ауруханада жоспарлау - Нәрестелік кезеңдегі шұғыл араласуларға дайындық жасау - Қажетті емді кешіктірмей бастау - Отбасын босанғаннан кейінгі кезең туралы хабардар ету - Кейбір ауыр жүрек ауруларында асқыну қаупін азайту Қорытынды Нәрестенің жүрек денсаулығын қорғау кейде оның алғашқы жүрек соғысын ана құрсағында бағалаудан басталады. Туа біткен жүрек ауруларының едәуір бөлігін жүктілік кезінде жасалатын жан-жақты УДЗ және ұрықтың эхокардиографиясының арқасында ерте анықтауға болады. Ерте диагноз әр ауруды ана құрсағында емдеуге болады дегенді білдірмейді. Бірақ босану мен ем үдерісін алдын ала жоспарлауға мүмкіндік береді. Ұмытпаңыз: Жүктілік кезіндегі тұрақты тексерулер және қажет болған жағдайда ұрықтың эхокардиографиясы нәрестенің жүрек денсаулығын бағалауда маңызды рөл атқарады.